Echte onzin

Minister-president Mark Rutte zei vrijdag dat hij de volledige verantwoordelijkheid nam voor de uitspraken van koningin Beatrix tijdens het staatsbezoek aan Oman. Maar deed hij dat ook werkelijk? Door Jean Wagemans.

Tijdens het staatsbezoek droeg de koningin een hoofddoek wanneer zij een moskee bezocht. Zij deed dit uit eerbied voor de religie van het gastland. Voor de PVV aanleiding voor het stellen van Kamervragen.

In die vragen wordt de respectvolle aanpassing van de koningin aan de lokale gewoontes een “trieste wanvertoning” genoemd. Ook wordt gesteld dat het dragen van een hoofddoek een symbool is van de onderdrukking van de vrouw en dat het staatshoofd “op deze manier de onderdrukking van vrouwen legitimeert”.

In een gesprek met de pers heeft de koningin op deze opmerkingen gereageerd. Naar verluidt kwalificeerde zij de ontstane commotie als “echte onzin” en stelde zij dat de hoofddoek in de door haar bezochte landen helemaal geen teken van onderdrukking is. Ter verdere ondersteuning van dit standpunt zei zij “dat tweederde van de studenten en werknemers in Oman vrouw is en dat juist zij alle kansen hebben om zich te ontwikkelen” (NOS.nl, 12 januari 2012).

Verantwoordelijk

Zoals bekend zijn de ministers politiek verantwoordelijk voor de uitspraken van het staatshoofd. In de persconferentie over deze ‘hoofddoekrel’ legde Rutte dit principe van ministeriële verantwoordelijkheid als volgt uit: “Wat zij zegt, zeg ik” (Elsevier, 8 januari 2012).

Je zou dus verwachten dat Rutte op een nauwkeurige wijze weergeeft wat de koningin heeft gezegd. Om vervolgens te verklaren dat hij het volledig met de inhoud ervan eens is. Maar deze verwachting bleek niet uit te komen.

Subtiel

Want weliswaar distantieerde Rutte zich van de stelling van de PVV dat de hoofddoek een symbool is van onderdrukking van de vrouw. Maar deed hij dat op de volgende manier: “Dat slaat natuurlijk nergens op. Die stelling is veel te algemeen. Er zijn heel veel vrouwen met een hoofddoek, die worden echt niet allemaal onderdrukt” (NRC, 13 januari 2012).

Nu gaat het in beide gevallen over het dragen van een hoofddoek en de onderdrukking van vrouwen. Maar anders dan de koningin heeft Rutte het niet over specifieke landen. Hij neemt slechts afstand van de algemene geldigheid van de stelling van de PVV. Een subtiele vervorming van het standpunt, die ook wel als een ‘propositionele verschuiving’ bekend staat.

Rutte betaalt de gedoogpartner dus met gelijke munt en interest. Wat zij zegt, zeg ik? Dat is pas echt ‘echte onzin’!

© NU.nl/Jean Wagemans

Laatst gewijzigd: 17-01-2012 06:04